به نام خدا

نگاهی به ابعاد حقوقی بین المللی تسخیر هواپیمای جاسوسی آمریکا

تاجیک، نصرت اله - در طول سه روزی که از انتشار خبر سالم در اختیار گرفتن هواپیمای جاسوسی RQ 170 آمریکا در داخل خاک ایران که به سنتینل مشهور است می گذرد بیشتر رسانه های داخلی بر توانمندی نیروهای نظامی ایران که توانستند چنین اقدامی را که ضربه مهمی بر تحرکات نظامی آمریکا در جهان محسوب میگردد مانور نموده اند و ابعاد حقوقی، سیاسی و دیپلماتیک چنین اقدام ارزشمندی مغفول مانده است.

هواپیمائی که از جهت نوع ساخت و پوشش رادار گریز طراحی شده و از جهت فن آوری آخرین نمونه هواپیماهای پیشرفته ائی است که آمریکا برای مقاصد جاسوسی و جمع آوری اطلاعات استفاده میکند. فن آوری بکار رفته در آن نیز قبلا" در هواپیماهایF35, B2 استفاده میشده و هدایت آن توسط ماهواره و کمک ایستگاههای زمینی در افغانستان و آمریکا صورت میپذیرد.

اگرچه امروز وزارت امورخارجه با فراخوانی سفیر سوئیس در ایران مراتب اعتراض خویش را به آمریکا اعلام نموده است ولی نگاهی به سوابق این قبیل اقدامات نشان میدهد که ایران باید سلسله اقدامات دیگری را برای پیشگیری و نیز تقبل مسئولیت دو دولت افغانستان و آمریکا برای پذیرش مسئولیت این اقدام خصمانه دنبال کند.در اول ماه می 1960 نیروهای پدافند هوائی شوروی یک هواپیمای جا سوسی U-2 آمریکائی را که از طریق فضای ترکیه ، ایران و احتمالا" پاکستان وارد اینکشور شده بود در یکهزار و دویست کیلومتری داخل اینکشور سرنگون کرده و خلبان آن را که با چتر نجات بیرون پریده بود را دستگیر و زندانی نمود.

این مسئله تا مدتها فضای بین المللی و روابط سیاسی دو کشور را در دوران جنگ سرد متاثر ساخته بود و روسها که یک برگ برنده به دست گرفته بودند سعی کردند از آن در آستانه اجلاس سران چهار کشور آمریکا، شوروی، انگلیس و فرانسه در پانزدهم همان ماه در پاریس بیشترین بهره برداری سیاسی را بنمایند. ابتدا علاوه بر تبادل یادداشتهای اعتراض آمیز از طریق سفارتهای دو کشور مسئله را به شورای امنیت سازمان ملل کشانده و تجاوز به فضای کشورشان را یک اقدام تجاوز کارانه که باعث بهم زدن صلح و امنیت جهان میگردد تلقی و خواهان قبول مسئولیت و عواقب آن از سوی آمریکا شد. در لینک زیر خلاصه ای از اقداماتی که در این رابطه صورت گرفت آمده است.

در دوران جنگ سرد اول در دو مقطع فعال و منفعل آن و رقابت تسلیحاتی دو ابرقدرت، آنها بیشتر متوجه دسترسی به اطلاعات ضبط شده در چنین هواپیماهائی و نیز راهیابی به فن آوری ساخت آن بودند و هر یک با صرف هزینه های مادی و معنوی سعی میکردند که برتری خود را حفظ نمایند.

یکی از دلنگرانیهای آنان نیز دستیابی اقمار هر یک از دو ابر قدرت به اطلاعات جاسوسی و فن آوری و هدایت آن به رقیب بود. سکوت مقامات آمریکائی در مقابل این توانمندی و اقدام تحسین برانگیز نیروهای نظامی ایرانی و عدم تائید خبر اعلام شده از سوی آنان در یکی دو روز اول و قبول سرنگونی آن از سوی نیروهای ناتو نیز حاکی از انفعال آمریکا در مقابل ایران است و شاید هم بیشتر علاقمند بود که بتواند با مصالحه پشت پرده سعی در مختومه نمودن ماجرا بنماید. به نظر میرسد آمریکائی ها هم طبق سوابق جنگ سرد نگران دستیابی سایر کشورهای همسایه افغانستان نظیر چین، پاکستان و نیز روسیه به اطلاعات جمع آوری شده در این هواپیما و نیز فن آوری ساخت آن هستند.

لذا اعلام خبر تسخیر و دراختیار گیری این هواپیما از سوی مقامات نظامی ایران ابتدا باعث شک و تردید نمودن رسانه های غربی در سالم بودن آن گردید و وقتی فیلمهای هواپیمای تسخیر شده در یوتویپ و سایتهای اینترنتی منتشر گردید آنها با فرار از اذعان وجود چنین توانمندی هائی در ایران برای به زیر کشیدن یکی از برجسته ترین مظاهر فن آوری نوینی که میلیونها دلار صرف تحقیق و ساخت و حتی خود انهدامی آنها شده است سر در لاک خود فرو برده و ناچار به موضوعات فرعی و خبر سازیهائی نظیر جلو اندازی افتتاح سایت مجازی نموده اند. این اقدام نظامی بهترین جوانان این مرز و بوم که باعث افتخار هر ایرانی است نباید صرفا" در چهارچوبه اقداماتی که تا کنون صورت گرفته است محصور بماند.

این اقدام یک برگ برنده بسیار خوبی را در صحنه بین المللی در اختیار دیپلماسی کشور قرار داده است. به زیر کشیدن هواپیمای جاسوسی یک ابرقدرت هم باعث افتخار است و باید بهره برداری سیاسی تبلیغی شود و هم استفاده حقوقی دیپلماتیک از آن بعمل اید. به منظور باز نمودن بحث پیش روی کارشناسان محترم پیشنهادات زیر ارائه تا راه و کارهای بیشتری پیدا و اجرا شود:1- ارسال نامه وزیر امورخارجه ایران به دبیرکل سازمان ملل برای بررسی خطرات ناشی از اقدامات خصمانه آمریکا علیه ایران. این اقدام آمریکا به وضوح نشان میدهد که آمریکا با چه اهدافی در افغانستان حضور دارد. اختلاف اهداف اعلام شده آمریکا از حضور در افغانستان و اقدامات اینکشور از داخل خاک افغانستان نشان از ناصداقتی آمریکا در مسائل جهانی دارد.

در این نامه باید از دبیرکل خواسته شود علاوه بر محکوم نمودن این قبیل اقدامات آمریکا علیه ایران مسئله را به اولین جلسه شورای امنیت ارجاع دهد. رئیس و اعضای شورای امنیت باید نسبت به بررسی عواقب اینگونه اقدامات که حداقل میتواند منطقه را به پرتگاه جنگ بکشاند و از آن طریق صلح جهانی را به خطر اندازد سریعا" اقدام و جامعه جهانی را از اقدامات خود در این زمینه آگاه نمایند.2- اعتراض به دولت افغانستان. بدون شک حضور نیروهای آمریکائی در خاک افغانستان برای جاسوسی و اقدامات خصمانه علیه ایران است. دولت افغانستان باید مسئولیت خود را در قبال اینگونه اقدامات دولت آمریکا علیه ایران پذیرفته و نسبت به عواقب آن آگاه باشد. یا افغانستان باید رسما" عذر خواهی کرده و متعهد شود که منبعد به نیروهای نظامی آمریکا اجازه نخواهد داد که از خاک اینکشور علیه ایران بهره برداری شود و یا مسئول هر آنچه که از این قبیل امور در اینده اتفاق افتد خواهد بود.

 



تاريخ : ۱۳٩٠/٩/٢٤ | ۸:٢۸ ‎ب.ظ | نویسنده : محمد صادق نعمتی | نظرات ()